Denise - Expert Tendermanagement Rijkswaterstaat past vanaf 1 juli 2026 alleen nog de nieuwe CO₂-Prestatieladder Handboek 4.0 toe bij GWW-aanbestedingen. SKAO publiceerde afgelopen september de bijbehorende Handreiking Aanbesteden 4.0. Goed nieuws: het systeem wordt eenvoudiger. Maar er zijn ook punten waar je scherp op moet zijn, vooral rondom de kortingspercentages en de nieuwe resultaatsverplichting.
De CO₂-Prestatieladder is een instrument dat je als inschrijver een concreet voordeel geeft bij aanbestedingen. Als je gecertificeerd bent, krijg je een fictieve korting op je inschrijfprijs. Je wordt in de beoordeling dus “virtueel” goedkoper ten opzichte van concurrenten zonder certificaat. Hoe hoger je trede op de ladder, hoe groter het voordeel. In de GWW-sector is de ladder inmiddels de standaard bij overheidsopdrachten.
De vijf certificeringsniveaus uit versie 3.1 worden drie treden. Trede 1 gaat over CO₂-reductie in je eigen organisatie, denk aan je eigen pand, materieel en voertuigen. Trede 2 trekt het breder: je neemt ook de uitstoot van je leveranciers en materialen mee, en je stelt een klimaattransitieplan op voor de komende 5 tot 10 jaar. Trede 3 is de meest ambitieuze, je stuurt op nul uitstoot in 2050 en kijkt naar de volledige levenscyclus inclusief hergebruik en recycling.
De ladder kijkt niet meer alleen naar CO₂, maar naar alle broeikasgassen. Nieuw is ook de categorie “overige beïnvloedbare emissies”. Denk aan biogene CO₂ bij het gebruik van hout in de bouw of vermeden emissies door slimmere materiaalkeuzes.
En waar je vroeger pas op het hoogste niveau een resultaatsverplichting had, geldt die nu al vanaf trede 1. Je moet je maatregelen daadwerkelijk uitvoeren en je doelen halen. Beloven alleen is niet meer genoeg.
Bij Rijkswaterstaat gelden per 1 juli 2026 deze fictieve kortingen: 2% voor trede 1, 4% voor trede 2, 6% voor trede 3. Andere aanbesteders kunnen hogere percentages hanteren. De Handreiking Aanbesteden noemt als voorbeeld 5%, 10% en 15%. Check dus per aanbesteding wat het voordeel precies is.
De jaarlijkse kosten voor een certificaat — de SKAO-bijdrage en de externe audit — zijn voor kleinere organisaties relatief laag. Voor de meeste GWW-bedrijven verdien je die investering al terug bij projecten van enkele tonnen. Minstens zo belangrijk: zonder certificaat (en zonder projectverklaring) krijg je 0% voordeel. In sectoren waar de ladder standaard wordt gebruikt, sta je dan direct op achterstand ten opzichte van concurrenten die wél korting krijgen. Het gaat dus niet alleen om wat het oplevert, maar ook om wat het kost om het níet te hebben.
Bij inschrijving kies je op welk ambitieniveau je het project uitvoert. Je hoeft dan nog geen certificaat te hebben. Na gunning krijg je maximaal één jaar om het aan te tonen. Dat kan op twee manieren: met een CO₂-Prestatieladdercertificaat voor je hele organisatie of met een projectverklaring voor dat specifieke project opgesteld door een geaccrediteerde certificerende instelling.
Eén belangrijke valkuil: je moet bij inschrijving al kiezen welke route je neemt. Certificaat óf projectverklaring, mixen mag niet en tussentijds wisselen ook niet. Haal je het beloofde niveau niet? Dan volgt een sanctie. De Handreiking adviseert aanbesteders een boete van 1,5 keer het verschil in gunningsvoordeel. Bij grotere projecten kan dat flink oplopen.
De overgang loopt tot 14 januari 2027. Tot die datum kun je bij aanbestedingen onder de oude versie ook al een 4.0-certificaat inzetten. Andersom werkt het niet: bij 4.0-aanbestedingen wordt een oud 3.1-certificaat niet geaccepteerd.
Zit je nu op niveau 3 onder versie 3.1? Dan is de overstap naar trede 1 relatief eenvoudig — de inspanning is vergelijkbaar. Zit je op niveau 4 of 5 en wil je naar trede 2? Dan is er meer werk nodig, vooral door het verplichte klimaattransitieplan.
MKB ondernemer
Salesmanager
Tendercoördinator
De volledige Handreiking Aanbesteden 4.0 is te downloaden via CO2-Prestatieladder
De CO2-Prestatieladder is een certificeringsinstrument dat bedrijven een fictieve korting geeft op hun inschrijfprijs bij aanbestedingen. Hoe hoger de trede die je hebt behaald, hoe groter het voordeel ten opzichte van concurrenten zonder certificaat. In de GWW-sector is de ladder inmiddels de standaard bij overheidsopdrachten.
De vijf niveaus uit versie 3.1 worden drie treden. De ladder kijkt niet meer alleen naar CO2, maar naar alle broeikasgassen, inclusief een nieuwe categorie “overige beïnvloedbare emissies”. Daarnaast geldt er vanaf trede 1 al een resultaatsverplichting: je moet je maatregelen daadwerkelijk uitvoeren, beloven alleen is niet meer genoeg.
Rijkswaterstaat past vanaf 1 juli 2026 alleen nog de nieuwe Handboek 4.0 toe bij GWW-aanbestedingen. De overgangsregeling loopt tot 14 januari 2027, maar let op: een oud 3.1-certificaat wordt bij 4.0-aanbestedingen niet meer geaccepteerd.
Nee. Je kiest bij inschrijving op welk ambitieniveau je het project uitvoert, zonder dat je op dat moment al gecertificeerd hoeft te zijn. Na gunning krijg je maximaal één jaar om dit aan te tonen, via een certificaat voor je hele organisatie of een projectverklaring voor het specifieke project.
Dan volgt een sanctie. De Handreiking Aanbesteden adviseert aanbesteders om een boete op te leggen van 1,5 keer het verschil in gunningsvoordeel. Bij grotere projecten kan dit aanzienlijk oplopen, dus het is belangrijk om alleen een niveau te beloven dat je ook daadwerkelijk kunt waarmaken.
Sluit vandaag nog aan bij de TEMA Community en vergroot direct je kansen op het winnen van aanbestedingen.
Spar met ondernemers, sales- en tenderprofessionals, krijg praktische tips uit de markt en bouw aan een herhaalbare tenderaanpak. Zo werk je gericht aan een voorspelbare omzetstroom van overheidsopdrachten.
